Umuganda, gemeenschappelijk werk

Op de vierde zaterdag van de maand is het Umuganda. Dat is van 8.00 tot 11.00 en dan kan je niet op stap, want dan moet je werken. Dus als je je buiten de poort waagt terwijl je niet meewerkt, dan loop je in de gaten.

Zoveel hadden we ervan begrepen. Onze huisgenoten in Kibagakbaga gingen nooit naar Umuganda en hielden zich koest. De eerste 2 maanden vonden we het prima om ook niet in de gaten te lopen. Uitslapen en rustig thuis tot 11 uur thuis de krant lezen is helemaal geen straf. Dat deden we in maart en in april.
Maar op de vierde zaterdag van mei begon het te kriebelen. Wat missen we? We zijn vanuit Kibabaga verhuisd naar een Bed en Breakfast in Kaichiru en we zitten nu zo mooi. Midden in Kigali op het platteland onder in de vallei. Wat voor publieke werken zouden ze hier doen?

Op vrijdag avond hebben we de twee wachten van de Bed and Breakfast gevraagd of zij wisten waar het was, de Umuganda. "Ja, die kant op" werd er zo wat geknikt. Dat was vage informatie, maar goed. De wekker vroeg gezet en we waren op tijd uit bed.
De twee wachten bleken ook op. Ze reikten ons instrumenten uit: ik kreeg een schop en Jan Willem kreeg een slash. Dat was een veelbelovend begin. Maar ja, ik heb al in geen 3 maanden in de tuin gewerkt en ik heb poezelzachte computerhandjes gekregen. En nu plotseling 3 uur graven? Rustig aan doen. Maar kan ik dat wel? Als witte val je erg op, iedereen kijkt wat je doet en de mensen hier kunnen natuurlijk veel beter graven. Dat wordt weer competitie met mezelf.....Met dit soort gedachten in mijn hoofd verliet ik de poort.
Op de zandweg wat verderop stond een meneer met een clipboard en papieren die niet verblikte of verbloosde, ons hartelijk welkom heette en vertelde dat het werk verderop was. Al lopend bleken er meer mensen op weg en het werd al gezellig. Een goede gelegenheid om de taal te oefenen.

Umuganda voor brommertaxi's

Umuganda is verplicht voor iedereen tussen de 18 en de 65. Maar, zo bleek bij aankomst, het blijkt vooral verplicht voor de brommertaxi's. De jongens die brommertaxi rijden zijn verenigd in groepen, ze zijn geregistreerd en net in ons buurtje is het kantoor van een brommertaxi groep waar ze zich tijdens Umuganda moeten melden. Als ze niet komen kunnen ze 5.000 R franc boete krijgen (ongeveer 6 Euro) .

Hier waren we al heel snel achter, want lang niet iedereen heeft instrumenten. Wij wel, want wij hebben een goed uitgeruste Bed and Breakfast. Maar het merendeel van die brommerjongens heeft geen instrument, dus die staan te kijken. Je herkent de brommerjongens aan hun blauwe hesje waar Tigo op staat, reclame voor een telefoonmaatschappij.

Het wel aanwezige tuingereedschap wordt doorgegeven van de een naar de ander, zodat het gereedschap gebruikt wordt. Maar zeker drie kwart van de mensen staat gezellig te kletsen en te kijken hoe de rest werkt. Ze vonden het erg leuk dat wij er ook waren en beantwoorden al onze vragen. Dus wij hoefden niet de hele tijd te werken, konden lekker kletsen en antropologisch onderzoek doen. Iedereen zei dat kletsen ook goed was, want Umuganda is ook voor het gemeenschapsgevoel en dat doe je door je buren te begroeten. Daar kunnen wij inkomen.

Het park in aanleg

Maar we kwamen toch ook om te werken?  Alles bij elkaar waren er waanzinnig veel mensen, waaronder 4 andere witten. Het was een groep waarmee je een ontzettende hoeveelheid werk zou kunnen verzetten. En wat we aan het doen waren was in eerste instantie nogal onduidelijk. We verwijderden gras en onkruid van een schuine helling waarin kleine boompjes staan.  Jan Willem had de slash en hakte dapper op het onkruid in. Een slash hanteren is nogal een vaardigheid, dat doe je niet met kracht maar met souplesse.

Bij navraag bleek dat het idee is dat er een stadspark komt, "tot stand gekomen dankzij de brommertaxi jongens".  De bomen moesten blijven staan, die mochten niet omgeslasht.
Er zijn meer parken in Kigali, meestal keurig aangelegde hellingen waar nog geen grassprietje fout staat maar waar je niet in mag, er zijn geen paden en je mag zeker niet op het gras lopen. Dus als er zo'n park komt dan hebben die brommerjongens daar uiteindelijk niets aan. Trouwens, op alle bruikbare stukken grond in Kigali verrijzen er giga kantoorgebouwen of luxe villa's. Hoezo kan zo'n goede bouwlocatie een park worden? Nu kwamen we echter op hogere stadsplanning en dat ging onze gesprekspartners boven de pet.

Mijn schop gebruikte ik af en toe als een soort hark om gesneuveld onkruid bij elkaar te rommelen en aan de kant op een bergje te deponeren, hetgeen goedkeurend bekeken werd door de jongens. Jan Willem slashte dat het een lust had, toch Hollandse werklust.

Tot hij kramp kreeg in zijn hand en de slash plotseling met een mooie boog door de lucht vloog. Bloedlink want we stonden dicht bij elkaar. Gelukkig raakte de slash niemand.

Er kwam een witte tent en stoelen. Daar zou als het werk af was een toespraak komen en zingen en dan naar huis. Geschrokken van het bijna slash ongeluk en aanmerkelijk verhit van het in de brandende zon staan, hebben we al dat moois maar niet afgewacht. Voor de toespraken uit zijn we naar de krant en de koffie gegaan.

Het was weer een mooi avontuur.





Over Umuganda

• Umuganda was in de traditionele Rwandese cultuur een soort Noaberschap, je helpt je buren bij speciale klussen of gelegenheden.
• In 1974 werd Umuganda in Rwanda ingevoerd als wekelijkse dwangarbeid waar veel verzet tegen was.
• Umuganda bleek succesvol bij het bestrijden van erosie, wegwerkzaamheden en de bouw van overheidsgebouwen, scholen en klinieken.
• Tijdens de genocide (1994) raakte Umuganda verweven met mensen vermoordden.
• In 1998 werd Umuganda opnieuw ingevoerd.
• Volgens de overheidsstatistieken doet 80% van de Rwandezen mee met Umuganda.
• Sinds 2007 heeft Umuganda 60 miljoen US $ opgebracht.

Bron: Rwandapedia

Amakuru? Nimeza!

Amakuru?  Nimeza!  (Hoe gaat het? Goed!)

Veel mensen hebben leuke reacties geschreven aan ons via de email. Heel erg bedankt daarvoor. We waarderen het zeer om af en toe een persoonlijk bericht te krijgen van vrienden. Een constante in de reacties is wel: leuk die blogs over Rwanda, maar hoe is het nou met jullie? Een goede vraag. Wat willen je familie en vrienden weten: hoe het met je gaat!  En wij maar leuke antropologische beschouwingen schrijven over  vreemde zaken in verre landen...

Vertrekken

Afscheid van politiek net nu het zo lekker ging...

Vertrekken is heel simpel: je stapt in een vliegtuig en je bent weg. Ik vond vertrekken ook veel lastige kanten hebben: het voelde als maanden lang tegen de stroom in roeien: om te beginnen moest ik mijn familie en vrienden vertellen dat ik niet tot hun of mijn dood bij ze in de buurt ga blijven. Ze knikten allemaal respectvol, waarschijnlijk omdat ze niet lullig wilden doen, met als gevolg dat ik niet goed wist of ze het nu erg vonden of niet. Van zowel het een als het ander had ik af en toe slapeloze nachten. Dan hebben we heel bewust onze lokale politieke carrières vaarwel moeten zeggen; net nu het zo lekker ging... En tenslotte moesten we ons prachtige huis verkopen en heel veel spullen wegdoen, totdat alles wat overbleef in een 20 voets container paste. Meerdere keren heb ik mij afgevraagd: waarom doe ik dit? Het is moeilijk uit te leggen, het is een innerlijke drang, een irrationeel zeker weten. Meer analytisch denk ik dat het een combinatie is van onze wens om nog één keer een groot avontuur aan te gaan, een vlucht uit het gezapige Nederland en het vermoeden dáár meer maatschappelijk bij te kunnen dragen dan in Nederland.

Aankomen

Aankomen is heel simpel: je stapt uit het vliegtuig en je bent er. Aankomen vinden we vooral ook verbazingwekkend vermoeiend: de gevoelens van onzekerheid hakken er meer in dan we dachten, de  dingen die geregeld moeten worden, al die nieuwe indrukken, situaties en mensen die we niet helemaal of helemaal niet begrijpen. Vooral de eerste weken lagen we om 22 uur doodmoe in bed. Maar het is ook geweldig om te merken hoe langzaam alles vanzelf op zijn pootjes terecht komt. Inmiddels hebben we onze visa, auto, bankrekening, boekhouder, een abonnement op het zwembad en kennen we een beetje de weg in Kigali. Langzaam maar zeker komen we tot rust en beginnen we ons thuis te voelen hier.

Familie en vrienden

Familie komt op de eerste plaats, ook als ik ver weg woon. Mijn vader probeer ik elke dag te bellen.

Verre vader

Met Skype kost dat bijna niks. Heel vaak neemt hij niet op. Hij dwaalt dan door het verpleeghuis waar hij sinds kort woont. Elke keer als het lukt hem aan de lijn te krijgen moet ik hem opnieuw vertellen dat ik nu in Rwanda woon. Hij wordt steeds vergeetachtiger en verwarder, maar blijft gelukkig net zo opgewekt als altijd.  Mijn broer Rick en zijn vrouw Ingrid zorgen geweldig voor hem, terwijl ik verder niet zoveel kan doen, behalve bellen.

Met Hannah, Esther en Quinten doe ik eens in de twee weken familieskype. De laatste keer zat Esther in Finland, Hannah in Amsterdam, Quinten in Colorado en ik dus in Kigali. En dan kletsen we gerust anderhalf uur. Héérlijk vind ik dat. De familie-whatsapp gebruiken we bijna dagelijks om allerlei onzin berichtjes en foto's uit te wisselen.  

Contact onderhouden met mijn vrienden in Nederland blijkt veel lastiger. Waarom eigenlijk? Met mijn mannen vrienden doe ik altijd dingen.  Contact om het contact vind ik lastig. Mijn vrienden blijven ook wel mijn vrienden als ik ze niet zie. Ben ik er niet, ben ik er niet en ben ik er wel, dan ben ik er ook weer helemaal. Zoiets?  Of heb ik het gewoon te druk met netwerken en nieuwe vrienden maken hier en vallen mijn vrienden gewoon even van mijn prioriteitentafeltje?

 

Netwerken en nieuwe kennissen

Geweldige types: hoogleraar ICT met examens

We ontmoeten hier heel veel nieuwe mensen. Bijna elke dag hebben we wel een afspraak voor een netwerkgesprek. Onze visitekaartjes zijn allang op. Er lopen hier geweldige types rond, maar voor het maken van echte vrienden is het nog te vroeg.  Rwandezen zijn best gereserveerd en in de expat community heerst een makkelijke informele sfeer, maar zijn de contacten vaak van korte duur- 80% heeft een contract van minder dan twee jaar.  Toch begint ons privé sociale netwerk al wel enigszins vorm te krijgen: ten eerste hebben we Espérance Mukarugwiza, de landencoördinator van Agri-ProFocus. Met haar heb ik de afgelopen 4 jaar samengewerkt. Een geweldig mens en onze grote steun en toeverlaat voor lokale vraagstukken.  Dan hebben we Kevine Bajeneza, met wie we misschien een social skills trainingsinstituut gaan opzetten, en Anne Marie Schreven, een oud SNV collega die nu voor BTC (de Belgen) werkt en bij wie we onze spullen hebben gestald.  Stuk voor stuk leuke dynamische vrouwen.  Nu nog een paar mannen...

Het werk

Het werk heeft geen moment stil gelegen. Vanuit Nederland namen we twee doorlopende opdrachten mee: het traject Familie(in)zicht met de ROC's van Zwolle en Utrecht en het traject "Gender in Value Chains" voor Agri-ProFocus.  Daar zaten zelfs deadlines op die het nodig maakten om de eerste 6 weken stevig aan te poten. Inmiddels kunnen we wat rustiger aan doen en begint ons netwerken vruchten af te werpen: we zijn met SNV in gesprek over mogelijke opdrachten en er is net een grote NUFFIC tender uit voor het verbeteren en moderniseren van het landbouwonderwijs in Rwanda, een 6 jarig project. We zijn gevraagd mee te doen als lokale partij in een consortium van verder Nederlandse organisaties, vooral vanwege onze ervaring met het maken van e-learning.  Deze maand horen we ook als het goed is of onze project aanvraag in Uganda wordt gefinancierd of niet . Veder zijn er nog tientallen ander leads en lijkt iedereen ons geweldig interessant te vinden. Dat zijn nog geen concrete projecten in de hand, maar het voelt vooralsnog wel 'veelbelovend'.  Komende weken tot we naar Nederland gaan op 11 juni wordt het dus veel schrijven van 'Concept Notes' en projectvoorstellen. Als we dan op 3 juli terug komen kunnen we met een beetje geluk geld gaan verdienen. Maar je weet het nooit, alles duurt altijd langer dan je denkt hier.

Opnieuw verhuisd

De afgelopen twee maanden zaten we in de buitenwijk Kibagabaga met drie meiden van in de

Afscheid van Mum & Dad

twintig, begin dertig. Dat was even wennen, maar uiteindelijk konden we het goed vinden met elkaar. Na een tijdje noemden ze ons zelfs "Mum & Dad". We kregen bericht dat de jongen van wie we onze kamer huurden terug zou komen. Dus moesten we weer op huizenjacht. Uiteindelijk hebben we gekozen voor een Bed & Breakfast in een heel ander deel van de stad. We wonen nu op de bodem van een klein groen dal met heel steile wanden midden in Kigali. Boven over de ruggen razen de auto's en staan de dure huizen aan weerskanten van de weg. Beneden in de dalen heerst rurale armoede: lemen huisjes, één watertappunt voor het hele dorp, vage groentetuintjes, een paar geiten.  Langs het beroerde zandpad, waar je nauwelijks met de auto kan komen, staan een paar duurdere huizen, veilig opgeborgen achter dikke muren. In één ervan wonen wij nu.

Achter die blauwe poort wonen wij nu voor een maand: boven razen de auto's, beneden rurale armoede

Een jonge sympathieke Belg verhuurt zijn kamers ook per maand. Het terras is geweldig. We hebben in de prachtige tuin vol avocadobomen onder een afdak een prima buitenkantoor ingericht. Beslist een vooruitgang!  Anderzijds is het wel even wennen om elke nacht met andere mensen een badkamer zonder waterdruk te moeten delen en ook de overgang van een vrouwen huishouding naar een mannenhuishouding helpt niet om een schoon gevoel te krijgen.  Gerry is een strijd tegen stinkende lapjes in de keuken begonnen en spreekt de 3 mannelijke huishoudhulpen vermanend toe.

Samen

Hebben wij het goed samen? Ja, we hebben het geweldig samen! We zijn in deze periode vooral  ontzettend véél samen. We wonen dicht op elkaar, zijn we voor ons werk bijna altijd samen op pad of zitten tegenover elkaar achter de computer. Al die nieuwe indrukken moeten we verwerken. Dat doen we door te praten onder het wandelen en gedurende de maaltijden. Is het bedtijd? Dan stappen we samen in bed. Eigenlijk opereren we tot nu toe hier als een soort tijdelijke Siamese tweeling. 

Siamese tweeling 

Het is heel intiem om zó volkomen samen op te trekken, mij volkomen in dienst te stellen van het gezamenlijke organisme dat wij als man-vrouw-businesspartners zijn. En het is geweldig om te merken dat dit in dienst stellen, dit oplossen in een grotere identiteit, niet leidt tot gevoelens van tekort gedaan worden, wrok en irritatie, maar juist tot vertrouwen, verdieping en creativiteit. Ik kan geen ander mens bedenken dan Gerry met wie ik zou kunnen doen wat wij nu doen samen. 

Toch kan ik soms ook al weer verlangend uitkijken naar de fase hierna, in alchemistische termen het Coagula, waarin we allebei in het door ons samen gecreëerde veld  een eigen plek innemen en maximaal uitkristalliseren als uniek individu met een persoonlijke vormgevende kracht en bijdrage aan het grotere geheel. Door het leven gaan als Siamese tweeling is even leuk, maar het moet niet te lang duren! J

Weten jullie nu hoe het met me gaat?

Lieve groet,

Jan Willem

  

Over stoepen en goten

Over stoepen en goten.

Morgen ligt hier een stoep

Het is regenseizoen en het regent dus bijna elke dag.

    

Eerst de goten voorzien van beton en metselwerk

Vaak begint de dag zonnig, maar de stekende zon en de vochtige lucht vertellen al hoe het 's middags zal zijn: regen of zelfs een fiks onweer.

In onze wijk, met de prachtige naam Kibagabaga, worden op dit moment voorbereidingen getroffen voor het grootscheeps asfalteren van de straten en het aanleggen van stoepen langs de reeds geasfalteerde hoofdwegen.  Een gigantische operatie die groot deels met de hand en met een onnavolgbare snelheid en accuratesse wordt uitgevoerd.

De ene dag is er nog niks en de volgende dag liggen er opeens tientallen meters gestrate stoep langs een weg. 

 Kigali is gebouwd op heuvels, dus goede afwatering van de wegen is van levensbelang. dat hebben ze hier goed begrepen.  Het verharden van een weg begint met  de angstwekkend diepe afwateringsgoten te voorzien van betonnen vloeren en gemetselde wanden. 

Vervolgens een hele hoge stoep aan de hoge kant

Vervolgens wordt aan de hoge kant van de weg een enorm hoge straatstenen stoep aangelegd, waarna tenslotte de weg tussen de goot en de stoep wordt opgehoogd en geasfalteerd, zodat het water van de weg direct in de goot belandt.  

En als het water zo in goot loopt, waarom dan niet je auto?   Bordjes met 'gevaarlijke berm' kennen ze hier niet. 

    

Bordjes met 'gevaarlijke berm' kennen ze hier niet.

Al die gemetselde goten worden nauwgezet schoon gehouden door de straatvegers, veelal uitkeringsgerechtigden van wie hier een forse tegenprestatie wordt geëist voor hun karige uitkering.  

Het is natuurlijk geweldig dat de overheid hier investeert in de aanleg van stoepen, want er lopen hier nogal wat mensen langs de weg.  Zonder stoep is dat levensgevaarlijk. 

Wordt dit een veilige stoep?

Aan de andere kant is het dan weer apart om te zien dat de aannemers kennelijk geen instructies hebben gekregen verkeersborden of lantarenpalen die midden op de nieuwe stoep dreigen terecht te komen te verplaatsen.    Daar     wordt dus vrolijk omheen gestraat met soms         bizarre gevolgen.  Toch óók niet goed voor de       veiligheid, vooral voor mensen zoals ik die niet     altijd goed uitkijken waar ze lopen....

Zoals overal in Afrika ontbreekt het toch ook       in Rwanda kennelijk aan de organisatie van           onderhoud en afwerking. Op de meest gekke

plekken vind je onverwacht levensgevaarlijke       gaten  in een verder prima bestrate weg.

Hoe duur en hoe moeilijk is het om dat even op te lossen?  Er is gewoon geen mechanisme om het te signaleren en actie te ondernemen.   

Hoe moeilijk en hoe duur om dit even op te lossen?

Dat heeft natuurlijk ook met armoede te maken: je krijgt een weg van een donor, maar het onderhoud moet je als land/stad zelf betalen... Maar het is toch ook een kwestie van mentaliteit en van organisatie. 

Afwerking van wegen en stoepen is  van groot belang voor de duurzaamheid. Maar goede afwerking is ook duur.  Dus zie je nogal wat slordigheid die je het ergste doet vrezen voor

de levensduur van een en ander.  Als verwende Europeaan is mijn neiging als ik zoiets zie meewarig mijn hoofd te schudden, maar dan schiet mij net op tijd te binnen hoe wij destijds gedwongen door geldgebrek ons huis in Driebergen hebben laten verbouwen door een Poolse aannemer... en dan begrijp ik alles opeens veel beter. Vreemder vinden wij de vele kapitale villa's die kennelijk al jaren geleden zijn neergezet in de verwachting dat er een goede weg zou komen en nog steeds leeg staan, want...hoe kom je er?  Daarover een andere keer meer.

   

Mooi huis, maar hoe kom je er?

 5 mei 2015, Kibagabaga,

Jan Willem Eggink

Miss Geek 2015

Weten jullie wat Miss Geek is? Wij wisten het vorige week nog niet maar inmiddels zijn we geheel op de hoogte. Miss Geek is een jonge vrouwelijke Nerd. Wij waren getuige van de verkiezing van Miss Geek Rwanda 2015.

Kevine met wie we samenwerken nodigde ons uit. Zij was sponsor van het evenement en mocht gasten meenemen. Kevine heeft een bedrijf N@tcom. Zij geef cursussen aan vers afgestudeerde ICT ers. Ze geeft technische vaardigheden, sociale vaardigheden en ze helpt mensen die geen baan kunnen vinden met stages. Jullie raden het al: haar cursisten zijn vooral jongens.

Een club van ongeveer 30 meiden, Girls in ICT, heeft het initiatief genomen. Deze dames komen deels uit de diaspora (gevlucht na de genocide en inmiddels weer terug in Rwanda) en hebben wel wat gezien van de wereld en zijn soms heel goed opgeleid. Zij hebben met elkaar besloten dat er meer meiden in de ICT moeten komen Ze geven voorlichting op scholen over een carrière in de ICT en organiseren een Miss verkiezing. In een van de duurste hotels van Rwanda, op zaterdag, met gratis wijn, heerlijke Sushi's, 2 ministers en wat staatssecretarissen. ICT is niet niets in Rwanda en de Girls in ICT kunnen goed organiseren.

De miss verkiezing bleek te gaan om middelbare schoolmeiden. Die moesten een innovatief idee verzinnen op het gebied van onderwijs en ICT en dat pitchen. Er waren nog 5 kandidaten over. Die 5 meiden hadden een week vrij gekregen van school en hadden pitch-les gekregen van een hele goede trainer. Voor een volle zaal hielden ze gloedvolle betogen, keurig met een inleiding, een pakkend persoonlijk verhaal, een idee en vervolgens waarom je dat idee moest steunen. Het was zeer onduidelijk hoeveel ze van ICT weten, maar pitchen, dat kunnen ze!

Alle ideeën gingen over apps, on-line verbindingen of zelfs schooltelevisie wat het gebrek aan schoolboeken, informatie over verder studeren in het buitenland en on-line hulp bij studievragen  zou moeten oplossen, vooral voor studenten op het platteland. Allemaal heel braaf en weinig realistisch. Het had ook een hoog gehalte van zelf het wiel opnieuw uitvinden voor iets wat al lang bestaat.
Mag je verwachten van meiden van 16 dat ze enig onderzoek doen naar een idee als ze meedoen aan zo'n verkiezing? Na afloop heb ik het een van de meiden gevraagd: "wat jij wilt, dat bestaat toch al lang?" Ik kreeg een antwoord wat misschien wel een echt Rwandees antwoord is: "Nee, we kunnen niet gebruiken wat in het buitenland bestaat, want wij hebben een eigen school curriculum (vorige week is net afgekondigd dat het Rwandese basis en middelbaar onderwijs vanaf nu bestaat uit competentie gericht leren) en daarom kunnen we niet overnemen wat in het buitenland al bestaat".  Ik stond paf.

Vervolgens bleek dat bij de prijsuitreiking de meiden bedolven te worden onder de spullen, 3 laptops, training in het buitenland, een blackberry en behoorlijke sommen geld. Het was buiten proportie.
Kevine had met haar bedrijf ook een training aangeboden aan de meiden. Zij mogen tussen Kenvine's Nerds meedoen in de klas. Maar Kevine werd tussen al het sponsor geweld nauwelijks genoemd.

Links staat Kevine, uiterst rechts Miss Geek 2015

Daar heb ik toch nog even op ingegrepen en de meiden verzameld tot er in ieder geval een foto was van de meiden bij de banner van Kevine's bedrijf. Zodat Kevine er nog iets aan heeft.

Wie weet hoe gezellig dat nog wordt, de Miss Geekjes bij de nerds van Kevine op les. Als daar maar geen mini-geekjes van komen! 






De Miss Geek verkiezing, aan de ene kant is het mooi. Ongebreideld optimisme en lef. Meiden gaan het maken in de ICT. Yeeee!

Al die kekke Geeks wilden per sé met JW op de foto.

Aan de andere kant denken wij: waar gaat dit over? Jan Willem zat alsmaar te mompelen over de op Amerika georiënteerde upperclass die elkaar zoet houdt met neo-liberale "als je maar wil, kan je alles!" verhalen. Maar de wijn en de sushi's waren lekker.

Zoals je kan zien is een carrière bij Three Mountains leaning advisors ook erg populair. JW krijgt het er warm van!

Wel reageren maar niet onderaan deze Blog

Lieve mensen,

Onderaan deze blog staat zo mooi: "geen opmerkingen", of "opmerkingen".
Maar je kunt niet reageren op deze blog, tenzij je lid bent en een google + account hebt. Wat een gedoe... De almachtige google arm. Niet aan beginnen hoor!

Wij vinden reacties wel erg leuk. We hoorden al van mensen dat ze een reactie getypt hebben onderaan een blog, die in de grote zwarte internethemel verdween.
Dus, reageer gewoon op onze mailadressen:
jweggink@yahoo.fr
gerryvanderhulst@yahoo.com

Wij beloven iedere reactie persoonlijk te beantwoorden.

21 jaar na de genocide

Op 7 april begon de genocide herdenking. Wij werden er uitgebreid op geattendeerd door mensen die we spraken. In vorige jaren was er een nationale herdenking in het stadion met 30.000 mensen, een vertegenwoordiging uit elk dorp. Dit jaar had Kagame besloten dat het anders moest: decentraal, in de wijken zelf.  De herdenking duurt  100 dagen. Iedereen dient op de dag dat hem iets overkomen is in zijn lokale dorp een ceremonie te organiseren of een bijeenkomst te houden met zijn buren.

Waar in Kibagabaga, waar wij nu wonen, iets werd herdacht, konden we niet goed ontdekken.

Ervaring

In 2014 hebben wij de 20 jaar genocide herdenking meegemaakt in Den Haag. We waren toen uitgenodigd door de Rwandese ambassade. Het was een samenkomst in een kerk met een erbarmelijk afgestelde geluidsinstallatie en onbegrijpelijke speeches. De ambassadeur was onverstaanbaar, de rest van de speeches dodelijk saai en er was een vrouw die getuigde van wat ze meegemaakt had, een snotterend verhaal zonder kop of staart, heel naar. Het enige voor ons begrijpelijke was een uitstekende speech van Jan Pronk. Hij was een maand na het begin van de genocide in Rwanda en benadrukte dat de internationale gemeenschap Rwanda in de steek gelaten had. Het was een ongemakkelijke bijeenkomst.

Wat hebben wij nog meer voor ervaring het in het herdenken?  Jan Willem moest ooit als fractievoorzitter van D 66 de dodenherdenking op 4 Mei in Leersum begeleiden. Hij heeft toen nog een poging gedaan om de voorbereidde speech te verbeteren. Dat bleek echter helemaal niet de bedoeling, er was een standaard speech die in alle dorpen van de Heuvelrug uitgesproken diende te worden.  Met zijn zwarte pak aan blijkt Jan Willem heel goed aan het hoofd van een stoet te kunnen lopen, mooi rechtop. Matige toespraken krijgt hij zo uitgesproken dat ze indrukwekkend zijn en kransen leggen kan hij ook goed. Ik heb met bewondering en ontroering achter hem aangelopen.

Niet uitgenodigd

We hebben dus een vage poging gedaan om ergens “uitgenodigd” te worden voor Kwibuka 21. Maar niemand hapte en het is ook niet echt een vraag die je stelt hier. ‘Hoe is dat bij jou gegaan, leeft jouw familie nog, hoorde je bij de daders of slachtoffers? Mag ik mee jouw narigheid herdenken?’ Het spookte allemaal door mijn hoofd.

Je kunt er nog wel achter komen hoe oud iemand was. Lea (van de auto) vertelde dat zij 9 was toen het gebeurde. En daarna stokte het gesprek.  Ik durfde niet meer verder te vragen. Voelt als foute nieuwsgierigheid terwijl tegelijkertijd de genocide hier alom tegenwoordig is en een gigantische impact heeft.

Wij hadden tijdens een van onze wandelingen het genocide monument bij ons in de buurt ontdekt en besloten dat we dan onze eigen herdenking maar zouden organiseren. ’s Ochtend zijn we dus netjes aangekleed met een bloemetje op pad gegaan naar het monument. De straten waren uitgestorven, er waren alleen wandelaars die dezelfde kant opgingen.  Bij het monument bleken wij alleen. We hebben onze bloemen neergelegd.

 

Toch gevonden

De herdenking bleek in een grote tent met de onvermijdelijke plastic stoelen een stukje verderop. Het was al aan de gang. Wat nu? Maar iemand had ons gezien en we werden geroepen. Je denkt…. het zal toch niet… maar ja hoor, er werd plaats gemaakt, geschuif met die plastic stoelen, we moesten voor de hoofdspreker langs en tot overmaat stonden uit het publiek 2 vrijwilligers op die naast ons kwamen zitten om simultaan te vertalen. We kregen allebei een privé vertaling en niet even, maar 3,5 uur lang. Er was een uitstekende geluidsinstallatie.  Wij waren de enige witten. Nou, dat voel je wel tijdens zo’n bijeenkomst.

Wat voor soort bijeenkomst was het? Dat is niet goed te beschrijven. De hogere middenklasse was er. We hebben geen moto rijder of straatschoonmaker gezien. Er werd heel vaak, in alle toonaarden gezegd dat we allemaal Rwandezen zijn en dat zoiets nooit meer kan en mag voorkomen. Er werd ook vaak gezegd dat Rwanda voorwaarts moet / gaat / is. Naast de hoofdspreker, de lokale senator, een sympathieke vrouw, mocht ook ieder die het wil uit het publiek het woord voeren. Zo was er een man die een geschiedkundig verhaal vertelde dat de Belgen het onderscheid tussen Hutu’s en Tutsi’s uitgevonden hebben, er was iemand die beweerde dat het nou eens afgelopen  moest zijn met het verhaal dat de Tutsi's van de Nepalezen afstammen en iemand anders die opriep tot het schrijven van de juiste en uiteindelijke geschiedenis.  Er was veel bezorgdheid over “genocide ontkenners” zonder dat voor ons duidelijk is op wie dan gedoeld wordt. Om 12 uur was er een minuut stilte en daarna een boodschap van Paul Kagame die live uitgezonden werd. Die speech had meer weg van een politieke toespraak dan van een herdenking. Het ging onder andere over Oost Congo en de M23 en eindigde min of meer met “wie niet voor ons is, tegen ons”. Daarna werd er geklapt en gezegd dat Paul Kagame een uitstekend leider is en hij beslist voor een 3 de presidentstermijn moet gaan. Er is immers geen andere leider voorradig en van deze weten we wat hij waard is. Verder was nog iemand die vond dat de gedecentraliseerde genocide herdenkingen niet zijn wat het moet zijn en dat de herdenkingen weer in het stadion gehouden moeten worden en dat de jeugd ook goed doordrongen moet worden van een en ander. Hij werd door de senator gewezen op de grondwet van Rwanda. Daarin staat het duidelijk uitgelegd, dus dat zit wel snor. 

Vervolgens vertelde een militair hoe ze vanuit Uganda Rwanda bevrijd hebben terwijl de Fransen niets deden.  Dat ze honger leden, verdwaalden in het moeras, maar dat ze wel de genocide gestopt hebben wat de Fransen die niets deden, niet lukte. Hij benadrukte nog eens dat ze veel geleden hebben, ze kenden hun eigen land niet meer na jarenlang in Uganda gezeten te hebben en ze hebben echt de genocide beëindigd  terwijl de Fransen niets deden en dus hoeven ze zich nu ook niets aan te trekken van de Fransen die nu zogenaamd de leiding hebben in de internationale vredes macht in de Centraal Afrikaanse Republiek, want de Rwandezen zijn veel beter in het beëindigen van genocides dan die stomme Fransen. Zo.

Die militair was nog niet zo heel oud. Hij moet echt nog een broekie geweest zijn toen dit allemaal gebeurde. Daarna werd er weer geklapt, vertelde iemand een mop en daarna kwam er iemand die zei dat hij erg onder de indruk was van de militair en dat militairen ook bruggen en huizen moeten bouwen en ook anderszins veel meer taken moeten krijgen. Het geheel werd steeds gemoedelijker.

Daarna was het afgelopen en kwam de voorzitter van het hele gebeuren ons persoonlijk bedanken voor onze aanwezigheid. Hij meende het. Ze houden de hele rest van de week ook bijeenkomsten en morgen moeten we beslist weer komen.

Nogal beduusd gingen we weer naar huis. Dit bleek veel politieker dan alleen een herdenking. Tegelijk was het een soort volksconsultatie. Iedereen mocht opstaan en zeggen wat hij wilde. Het was respectvol, op een bepaalde manier was het zelfs gezellig.  Alle bijdragen werden welwillend beluisterd. Er werd gelachen. Maar het was geen debat zoals wij dat kennen. En dit gaat nog 100 dagen zo door.

In Nederland is er na een toespraak van Willem Alexander of een politiek debat altijd een hele batterij commentatoren die alles duiden en uit en te treure bediscussiëren. In Nederland ergerde ik me daar wel eens aan. Het commentaar overstemt de bijdrage zelf. Nu zou enige nabeschouwing wel welkom zijn. Wat heb ik precies gehoord? 

Tot zo ver voor deze keer. groet, Gerry

Over Stempels en Vogels

Veel  mensen hebben ons gevraagd hoe het afgelopen is met het kopen van onze auto. Nu, dat verhaal willen we jullie niet onthouden. Het is ons gelukt na twee weken angstvallige radiostilte om een redelijk faire deal te sluiten met Lea, de vorige eigenaresse over de betaling van de extra reparaties die nodig bleken om de auto veilig en goed functionerend te krijgen. Inmiddels had zij ook  eindelijk van de bank het bewijs gekregen dat zij haar lening op de auto had afgelost en dus leken er geen belemmeringen meer om de auto officieel over te schrijven op naam van Three Mountains learning advisors ( auto van de zaak is hier nòg veel lucratiever dan in Nederland want bijtelling kennen ze niet).  Dus wij stonden op tweede Paasdag om 10.00 uur weer bij de Rwanda Revenue Authority in de rij met alle benodigde papieren. Toen wij na een half uur aan de beurt waren en de ambtenaar zag dat de auto op naam van een bedrijf kwam te staan, vond hij dat er op de aanvraag wel een bedrijfsstempel bij de handtekening van de directeur moest staan. Zonder bedrijfsstempel kon hij toch echt de papieren niet goedkeuren. Gerry was zo verbouwereerd dat ze keihard begon te lachen, wat tot niet begrijpende reacties uit de zaal en van de ambtenaar leidde. 

Lea gebruikt als eerste ons nieuwe bedrijfsstempel

 Volslagen kortsluiting. Het duurde even voor wij begrepen dat het inderdaad ging om een simpel stempel met onze bedrijfsnaam erop. Wij stonden paf, maar argumenteren dat zoiets toch geen enkele juridische status kan hebben, omdat iedereen elk willekeurig stempel kan laten maken, maakten geen indruk: dat stempel moest erop en anders konden we het vergeten.  Lichtelijk geschokt dropen wij af.

Het mooie van Kigali is dan weer wel dat het in een bepaald druk straatje het wemelt van de zaakjes die in een uurtje stempels produceren. File, eindeloos zoeken naar een parkeerplek, wachten, koffie drinken en dan: ja hoor! Een heus Three Mountains bedrijfsstempel! Anderhalf uur later zitten we weer te wachten bij de RRA en je zal het 

Het felbegeerde kentekenbewijs 

niet geloven, maar als we aan de beurt zijn, gaat het inderdaad gesmeerd. ´Ziet er toch veel beter uit zo, met een stempel!´ vindt de ambtenaar en binnen een kwartier heeft Gerry de felbegeerde Gele Kaart in handen. Hij wilde nog wel even weten waarom Gerry daarnet zo moest lachen.

Maar dan is de volgende etappe: de verzekering. Lea had een all risk verzekering. Deze was afgedwongen door de bank die de auto had gefinancierd bij Radiant verzekering die als slogan voeren: "a promise is a promise".  Haar agent van Radiant blijkt een kennis die pas twee uur later beschikbaar is. Een goed moment om dan alvast ook maar een bankrekening te openen. Aanvankelijk hadden we Cogebanque uitgezocht, maar dat blijkt de bank waar Lea is opgestapt als branch manager, omdat de Nigerianen die de bank hebben overgenomen hun personeel 7 dagen in de week 14 uur laten werken.  De van oorsprong Kenyaanse I&M bank, waar de meeste buitenlanders hun rekeningen hebben, is recent voor de derde keer overgenomen, naar men zegt ook door Nigerianen en verkeert in onduidelijke omstandigheden, dus besluiten we toch maar om bij de Bank of Kigali te gaan bankieren.  De Rwandese staat heeft een meerderheidsbelang in de Bank of Kigali wat als voordeel heeft dat hij niet failliet zal gaan, maar als nadeel dat als hier ooit nog eens de pleuris uitbreekt de staat rare dingen kan gaan eisen van de Bank. Het is wel de volksbank voor de werkende Rwandees. Een soort Postbank zeg maar.  Tot onze verbazing gaat het openen van drie rekeningen ( een dollarrekening, een eurorekening en een Rwandese francsrekening) heel gemakkelijk.

Gerry heeft de smaak van het stempelen te pakken

Gerry heeft de smaak te pakken en voorziet met groot plezier alle aanvraagformulieren van ons nieuwe stempel. We krijgen direct onze rekeningnummers en kunnen meteen onze cash meegebrachte dollars en euro's storten. Gek, we waren eigenlijk snel gewend aan het rondsjouwen met duizenden euro's en dollars in cash. Best makkelijk ook. Nu moeten we straks weer naar de bank om geld op te nemen..

De verzekering is ook weer bijzonder: in een klein kantoortje staat één wrakke computer en één kast met wat mappen erin. Onze verzekeringsagent kan ons het verschil tussen de drie vormen van auto-verzekering niet goed uitleggen. Wat we wel begrijpen is dat we de duurste moeten nemen, want die werkt heel gemakkelijk, terwijl met die andere twee het eindeloos duurt voordat de verzekering iets uitkeert.  Ook op de website van Radiant worden we niet veel wijzer.  No claim, daar doen ze niet aan. Na wat gesoebat mogen we de polis van Lea overnemen voor de resterende tijd en dan kunnen we daarna verder kijken. Moe van een dag bureaucratie capituleren we: doe maar..dan zijn we in ieder geval verzekerd.

Nu nog even iets héél anders: vogels! Rwanda heeft met 692 soorten de meest diverse vogelpopulatie van Afrika. In onze tuin barst het van de kolibri's,  mezen en vinken in vele bonte kleuren. Met Pasen zijn we voor het eerst buiten de stad vogels gaan kijken met onze nieuwe verrekijker die Maria Lauran voor ons gekocht heeft bij Vogelbescherming Nederland. 

We rijden naar een brug over een rivier en lopen het veld in.  In de bloedhitte zindert het van de kolibri's . Na een half uur zien we een visarend. Iets verderop een primitieve steenfabriek met witte ibissen. De hitte, de rivier, de geur van warm gras, het doet ons 

denken aan Niger, waar we ook veel langs de rivier hebben gewandeld.  

Steenfabriek: binnen in de stapel klei-stenen zijn holtes waarin vuur wordt gestookt. Zo worden het bak-stenen.

hartelijke groet,

Jan Willem